Czytanie ze zrozumieniem — zadania na egzamin ósmoklasisty z rozwiązaniami
Czytanie ze zrozumieniem to największa część arkusza z języka polskiego. Dostajesz dwa teksty — literacki i nieliteracki — a do nich kilkanaście zadań. To tutaj zdobywa się najwięcej punktów, bo odpowiedzi prawie zawsze znajdują się w tekście, a nie w pamięci.
Dział obejmuje wyszukiwanie informacji, rozpoznawanie sensu zdań i akapitów, wnioskowanie z tekstu, odróżnianie faktów od opinii, wskazywanie funkcji fragmentu oraz formułowanie krótkiej odpowiedzi własnymi słowami.
Na co uważać? Najczęstszy błąd to odpowiadanie z pamięci i z wiedzy potocznej, zamiast z tekstu. Drugi to przepisywanie całego zdania zamiast odpowiedzi na pytanie — czasem wystarczą dwa, trzy słowa. Trzeci to pomijanie poleceń typu „własnymi słowami” albo „podaj dwa przykłady”, gdzie liczba elementów jest punktowana. Warto najpierw przeczytać pytania, a potem tekst — wtedy wiadomo, na co zwracać uwagę.
Najważniejsze wzory i zasady
Odpowiedź zawsze wynika z tekstu, nie z tego, co wiesz o świecie.
Czytaj polecenie do końca: „własnymi słowami”, „podaj dwa”, „zacytuj”.
Na pytanie o sens odpowiadaj krótko, własnym zdaniem, bez przepisywania akapitu.
Przy cytacie użyj cudzysłowu i dokładnie przepisz fragment.
Liczba punktów podpowiada liczbę elementów odpowiedzi.
Przykładowe zadania
Sześć zadań z banku zadań Kumaty — zamknięte i otwarte. Rozwiązanie rozwiniesz przyciskiem.
Zadanie 1
Zamknięte
średnie· 1 pkt
Mapa z 1938 roku
Na strychu domu pana Tomasza leżała mapa jego miasteczka z 1938 roku. Kiedy ją rozłożył, okazało się, że wiele ulic miało inne nazwy, a tam, gdzie dziś stoi blok, biegła rzeka. Pan Tomasz zaczął porównywać starą mapę ze współczesną. Znalazł dawny rynek, drewniany most i miejsce, w którym przed wojną stał młyn. Swoje odkrycia opisał w krótkich postach i wkrótce odezwali się mieszkańcy, którzy pamiętali te budynki z opowieści rodziców. Dziś w bibliotece wisi powiększenie tej mapy, a obok wydruk zdjęć, które udało się odnaleźć.
Co odkrył pan Tomasz, porównując starą mapę ze współczesną?
A.Że jego miasteczko miało kiedyś inną nazwę
B.Że wiele ulic miało inne nazwy, a w miejscu bloku biegła rzeka
C.Że w bibliotece brakuje dokumentów z 1938 roku
D.Że młyn stoi do dziś w tym samym miejscu
Poprawna odpowiedź: Że wiele ulic miało inne nazwy, a w miejscu bloku biegła rzeka
Mapa pokazała inne nazwy ulic oraz rzekę w miejscu, gdzie dziś stoi blok.
Zadanie 2
Zamknięte
średnie· 1 pkt
Ostatni tramwaj
Kuba wracał z zajęć ostatnim tramwajem. Na przystanku przed nim wsiadł starszy pan z siatką pełną jabłek. Tramwaj ruszył gwałtownie, siatka pękła i owoce potoczyły się po podłodze. Kuba wstał, ale zanim zdążył cokolwiek zrobić, dwie dziewczyny z przeciwległego końca wagonu już zbierały jabłka. Motorniczy zatrzymał tramwaj o chwilę dłużej, żeby nikt nie wypadł przy drzwiach. Pan podziękował i powiedział, że od trzydziestu lat jeździ tą linią i pierwszy raz widział, żeby ktoś zachował się w ten sposób. Kuba wysiadł na swoim przystanku i pomyślał, że czasem wystarczy kilka sekund, żeby zmienić czyjś wieczór.
Jak zachowali się pasażerowie, gdy siatka pękła?
A.Nikt nie zareagował
B.Tylko motorniczy zszedł z kabiny
C.Dwie osoby z drugiego końca wagonu zaczęły zbierać jabłka
D.Pasażerowie kazali starszemu panu wysiąść
Poprawna odpowiedź: Dwie osoby z drugiego końca wagonu zaczęły zbierać jabłka
Dwie dziewczyny z przeciwległego końca wagonu zaczęły zbierać jabłka, zanim Kuba zdążył zareagować.
Zadanie 3
Zamknięte
średnie· 1 pkt
Herbata z imbirem
Zimą babcia Zosi parzyła herbatę z imbirem, miodem i cytryną. Nie używała miarki: trzy plastry imbiru, tyle miodu, żeby łyżka stała w szklance, i plaster cytryny. Zosia próbowała odtworzyć ten napój w swoim mieszkaniu, ale za każdym razem smakował inaczej. Któregoś dnia zadzwoniła do babci i zapytała o przepis. Babcia roześmiała się i powiedziała, że przepis to tylko początek, a najważniejsze jest to, żeby nie pić tej herbaty w pośpiechu. Zosia zrozumiała, że chodziło o coś więcej niż o proporcje. Od tamtej pory parzy herbatę zawsze wtedy, gdy ma chwilę dla siebie, i pije ją przy oknie, bez telefonu w ręce.
Co zdaniem babci było najważniejsze w tej herbacie?
A.Dokładne odmierzanie składników
B.Używanie miodu zamiast cukru
C.Spokojne wypicie jej bez pośpiechu
D.Parzenie jej zawsze o tej samej porze
Poprawna odpowiedź: Spokojne wypicie jej bez pośpiechu
Babcia powiedziała, że przepis to tylko początek, a najważniejsze, żeby nie pić herbaty w pośpiechu.
Zadanie 4
Zamknięte
średnie· 1 pkt
Biblioteka na kółkach
W gminie, w której mieszka Ola, nie ma księgarni. Jest za to bibliobus, czyli biblioteka w starym autobusie, który raz w tygodniu zatrzymuje się przed szkołą. W środku pachnie kurzem i papierem, a na półkach mieści się około trzech tysięcy książek. Pani Basia, bibliotekarka, prowadzi zeszyt, w którym zapisuje prośby czytelników. Dzięki temu w kolejnym tygodniu przywozi dokładnie te tytuły, o które prosili. Ola zaczęła wypożyczać książki dla siebie, a potem dla młodszego brata, który wcześniej czytał tylko komiksy. Po kilku miesiącach bibliobus stał się dla niej miejscem, gdzie spotyka się z kolegami i rozmawia o przeczytanych historiach.
Jak pani Basia decyduje, jakie książki przywieźć w kolejnym tygodniu?
A.Losowo wybiera nowości z hurtowni
B.Zapisuje prośby czytelników w zeszycie
C.Kupuje książki wskazane przez szkołę
D.Pyta o zdanie tylko nauczycieli
Poprawna odpowiedź: Zapisuje prośby czytelników w zeszycie
Bibliotekarka prowadzi zeszyt z prośbami czytelników i dzięki temu przywozi dokładnie te tytuły.
Zadanie 5
Otwarte
średnie· 2 pkt
Mapa z 1938 roku
Na strychu domu pana Tomasza leżała mapa jego miasteczka z 1938 roku. Kiedy ją rozłożył, okazało się, że wiele ulic miało inne nazwy, a tam, gdzie dziś stoi blok, biegła rzeka. Pan Tomasz zaczął porównywać starą mapę ze współczesną. Znalazł dawny rynek, drewniany most i miejsce, w którym przed wojną stał młyn. Swoje odkrycia opisał w krótkich postach i wkrótce odezwali się mieszkańcy, którzy pamiętali te budynki z opowieści rodziców. Dziś w bibliotece wisi powiększenie tej mapy, a obok wydruk zdjęć, które udało się odnaleźć.
Jakie korzyści przyniosło mieszkańcom odkrycie pana Tomasza? Podaj dwie.
Poprawna odpowiedź: Np. mieszkańcy mogli podzielić się wspomnieniami rodzinnymi i odszukać zdjęcia, a w bibliotece powstała wystawa z powiększeniem mapy i wydrukiem zdjęć, dostępna dla wszystkich.
Warto wymienić jeden skutek społeczny (odezwali się mieszkańcy) i jeden widoczny efekt (wystawa w bibliotece).
Zadanie 6
Otwarte
średnie· 2 pkt
Ostatni tramwaj
Kuba wracał z zajęć ostatnim tramwajem. Na przystanku przed nim wsiadł starszy pan z siatką pełną jabłek. Tramwaj ruszył gwałtownie, siatka pękła i owoce potoczyły się po podłodze. Kuba wstał, ale zanim zdążył cokolwiek zrobić, dwie dziewczyny z przeciwległego końca wagonu już zbierały jabłka. Motorniczy zatrzymał tramwaj o chwilę dłużej, żeby nikt nie wypadł przy drzwiach. Pan podziękował i powiedział, że od trzydziestu lat jeździ tą linią i pierwszy raz widział, żeby ktoś zachował się w ten sposób. Kuba wysiadł na swoim przystanku i pomyślał, że czasem wystarczy kilka sekund, żeby zmienić czyjś wieczór.
Co według Kuby było wyjątkowego w tej sytuacji?
Poprawna odpowiedź: Np. to, że obcy ludzie pomogli bez wahania i wystarczyło kilka sekund reakcji, a starszy pan przyznał, że przez trzydzieści lat jazdy pierwszy raz widział takie zachowanie.
Warto połączyć reakcję pasażerów ze słowami starszego pana o trzydziestu latach.
Najczęstsze błędy
Odpowiadanie z pamięci zamiast z tekstu.
Przepisywanie całego akapitu zamiast odpowiedzi na pytanie.
Pominięcie wymaganej liczby przykładów lub argumentów.
Ćwicz dalej w Kumaty
Zadania z tego działu z wyjaśnieniami, powtórki błędów po 1, 3 i 7 dniach oraz próbne egzaminy. Po rejestracji przejdziesz od razu do ćwiczeń z tego działu.
Zwykle kilkanaście punktów z całego arkusza, bo to największa grupa zadań. Dokładna liczba zależy od danej wersji arkusza.
Najpierw przeczytaj pytania, potem tekst. Przy drugim czytaniu zaznaczaj ołówkiem fragmenty, które odpowiadają na pytania — to skraca czas szukania odpowiedzi.
Nie, jeśli tekst jest dołączony do arkusza. Lektury przydają się wtedy, gdy pytanie odnosi się do znajomości całego utworu.