Słowotwórstwo — zadania na egzamin ósmoklasisty z rozwiązaniami

Słowotwórstwo pojawia się w arkuszu jako krótkie zadanie: trzeba wskazać wyraz podstawowy, formant albo rodzinę wyrazów. Uczniowie często je pomijają w nauce, a to jeden z najłatwiejszych punktów, jeśli rozumie się zasadę.

Dział obejmuje podział wyrazu na temat i końcówkę, wyraz podstawowy i pochodny, rodzaje formantów (przedrostek, przyrostek, formant zerowy), rodzinę wyrazów oraz skrótowce i wyrazy złożone.

Na co uważać? Najczęstszy błąd to mylenie końcówki fleksyjnej z formantem — końcówka nie tworzy nowego wyrazu, tylko jego formę. Drugi to uznawanie synonimów za wyrazy pokrewne: „dom” i „budynek” znaczą podobnie, ale nie są spokrewnione. Trzeci to wskazywanie zbyt długiego wyrazu podstawowego. Warto sprawdzać, czy wyraz podstawowy naprawdę jest prostszy i czy oba należą do tej samej rodziny.

Najważniejsze wzory i zasady

  • Wyraz pochodny powstaje od podstawowego przez dodanie formantu.
  • Formant to cząstka, która odróżnia wyraz pochodny od podstawowego.
  • Końcówka fleksyjna tworzy formę wyrazu, a nie nowy wyraz.
  • Rodzina wyrazów to wyrazy o wspólnym rdzeniu, np. las, leśny, lasek.
  • Wyrazy złożone powstają z połączenia dwóch tematów, np. „listonosz”.

Przykładowe zadania

Sześć zadań z banku zadań Kumaty — zamknięte i otwarte. Rozwiązanie rozwiniesz przyciskiem.

Zadanie 1
Zamknięte
średnie· 1 pkt

Wypowiedzenie „Wrócę, kiedy skończę lekcje.” to …

  1. A.równoważnik zdania
  2. B.zdanie pojedyncze
  3. C.zdanie złożone współrzędnie
  4. D.zdanie złożone podrzędnie
Zadanie 2
Zamknięte
średnie· 1 pkt

Wypowiedzenie „Wiem, że przyjdziesz.” to …

  1. A.zdanie pojedyncze
  2. B.zdanie złożone podrzędnie
  3. C.zdanie złożone współrzędnie
  4. D.równoważnik zdania
Zadanie 3
Zamknięte
średnie· 1 pkt

Wypowiedzenie „Padało i wiało.” to …

  1. A.zdanie pojedyncze
  2. B.równoważnik zdania
  3. C.zdanie złożone podrzędnie
  4. D.zdanie złożone współrzędnie
Zadanie 4
Zamknięte
średnie· 1 pkt

Wypowiedzenie „Pies szczekał, a kot uciekał.” to …

  1. A.zdanie złożone współrzędnie
  2. B.równoważnik zdania
  3. C.zdanie pojedyncze
  4. D.zdanie złożone podrzędnie
Zadanie 5
Otwarte
łatwe· 1 pkt

Odmiana czasownika przez tryby i czasy.

Podaj formę bezokolicznika dla czasownika 'zrozumielibyśmy'.

Zadanie 6
Prawda / fałsz
łatwe· 1 pkt

Części mowy.

Czy słowo 'miasto' jest rzeczownikiem?

  1. A.Prawda
  2. B.Fałsz

Najczęstsze błędy

  • Mylenie końcówki fleksyjnej z formantem.
  • Uznawanie synonimów za wyrazy należące do jednej rodziny.
  • Wskazywanie formantu, który nie tworzy nowego znaczenia.

Ćwicz dalej w Kumaty

Zadania z tego działu z wyjaśnieniami, powtórki błędów po 1, 3 i 7 dniach oraz próbne egzaminy. Po rejestracji przejdziesz od razu do ćwiczeń z tego działu.

Zacznij za darmo

Najczęstsze pytania

Powiązane działy