Statystyka i wykresy — zadania na egzamin ósmoklasisty z rozwiązaniami
Statystyka to dział, w którym arkusz sprawdza dwie rzeczy: czy umiesz policzyć średnią i czy potrafisz odczytać wykres. Oba zadania są zwykle proste, ale uczniowie tracą punkty przez pośpiech — na przykład licząc medianę bez uporządkowania danych.
Dział obejmuje średnią arytmetyczną, medianę, dominantę, odczytywanie danych z tabel i diagramów słupkowych oraz kołowych, a także proste wnioski: ile osób wybrało daną odpowiedź, o ile wzrosła wartość, jaki procent stanowi grupa.
Na co uważać? Najczęstszy błąd to mediana policzona na nieuporządkowanym zbiorze. Drugi to dzielenie sumy przez złą liczbę danych — policz je przed dzieleniem. Trzeci to odczytywanie wykresu bez sprawdzenia osi, bo skala bywa niejednostkowa. Przy diagramie kołowym pamiętaj, że cały okrąg to 100%.
Najważniejsze wzory i zasady
Średnia arytmetyczna to suma wartości podzielona przez liczbę danych.
Medianę wyznaczamy po uporządkowaniu danych rosnąco.
Przy parzystej liczbie danych mediana to średnia dwóch środkowych wartości.
Dominanta to wartość występująca najczęściej.
Na diagramie kołowym całość to 100%, czyli 360 stopni.
Przykładowe zadania
Sześć zadań z banku zadań Kumaty — zamknięte i otwarte. Rozwiązanie rozwiniesz przyciskiem.
Zadanie 1
Zamknięte
średnie· 1 pkt
W tabeli zapisano liczbę biletów sprzedanych w kinie Karmazyn w kolejnych dniach tygodnia.
| Dzień | Bilety normalne | Bilety ulgowe |
| --- | --- | --- |
| poniedziałek | 42 | 18 |
| wtorek | 35 | 25 |
| środa | 51 | 27 |
| czwartek | 28 | 12 |
Ile łącznie biletów sprzedano w poniedziałek i we wtorek?
A.110
B.115
C.120
D.130
Poprawna odpowiedź: 120
Poniedziałek: 42+18=60 biletów. Wtorek: 35+25=60 biletów. Razem 60+60=120 biletów.
Zadanie 2
Zamknięte
średnie· 1 pkt
Cztery klasy zbierały makulaturę. Wyniki (w kilogramach) podano w tabeli.
| Klasa | Wrzesień | Październik |
| --- | --- | --- |
| 7a | 24 | 30 |
| 7b | 18 | 27 |
| 8a | 32 | 40 |
| 8b | 21 | 21 |
Która klasa zebrała łącznie najwięcej makulatury w obu miesiącach?
A.7a
B.7b
C.8a
D.8b
Poprawna odpowiedź: 8a
7a: 54 kg, 7b: 45 kg, 8a: 72 kg, 8b: 42 kg. Najwięcej zebrała klasa 8a.
Pan Adam wypożyczył rower miejski na 4 godziny, a pani Ewa rower dziecięcy na 4 godziny. Ile zapłacili razem?
Poprawna odpowiedź: 41 zł. Rower miejski: 8+3⋅5=23 zł, rower dziecięcy: 6+3⋅4=18 zł, razem 23+18=41 zł.
Za 4 godziny płaci się pierwszą godzinę plus trzy kolejne. Miejski: 8+15=23 zł, dziecięcy: 6+12=18 zł. Razem 41 zł.
Zadanie 6
Otwarte
średnie· 2 pkt
Cztery klasy zbierały makulaturę. Wyniki (w kilogramach) podano w tabeli.
| Klasa | Wrzesień | Październik |
| --- | --- | --- |
| 7a | 24 | 30 |
| 7b | 18 | 27 |
| 8a | 32 | 40 |
| 8b | 21 | 21 |
Oblicz średnią liczbę kilogramów makulatury zebranej przez jedną klasę w październiku.
Poprawna odpowiedź: 29,5 kg, ponieważ 430+27+40+21=4118=29,5.
Sumujemy kolumnę październikową: 30+27+40+21=118. Dzielimy przez 4 klasy: 118:4=29,5 kg.
Najczęstsze błędy
Liczenie mediany bez wcześniejszego uporządkowania danych.
Dzielenie sumy przez niewłaściwą liczbę obserwacji.
Odczytywanie wartości z wykresu bez sprawdzenia skali osi.
Ćwicz dalej w Kumaty
Zadania z tego działu z wyjaśnieniami, powtórki błędów po 1, 3 i 7 dniach oraz próbne egzaminy. Po rejestracji przejdziesz od razu do ćwiczeń z tego działu.
Zwykle jedno lub dwa zadania, często połączone z odczytaniem tabeli lub diagramu. Bywa też elementem zadania tekstowego.
Mediana to środkowa wartość po uporządkowaniu, a średnia to suma podzielona przez liczbę danych. Gdy w zbiorze jest jedna bardzo duża wartość, mediana lepiej pokazuje typowy poziom.
Tak, pojawia się w zadaniach razem z medianą i średnią. To po prostu najczęściej występująca wartość w zbiorze.